Як выбраць зубную пасту дзіцяці

Вы стаіце ля аптэчнай вітрыны і глядзіце на два дзясяткі цюбікаў з мядзведзікамі і вясёлкамі. На адным напісана «без фтору», на другім — «з амінафтарыдам», на трэцім — «з гідраксіапатытам», і ўсе абяцаюць здаровыя зубы. Гэты артыкул — каб разабрацца адзін раз і далей выбіраць упэўнена, а не наўздагад.

Чаму дзіцячая паста — не «паменшаная дарослая»

У дзіцячых зубоў тры асаблівасці, якія мяняюць усё.

• Эмаль няспелая. Малочныя зубы прарэзваюцца з тонкай і мяккай эмаллю, якая працягвае мінералізавацца яшчэ некалькі гадоў. Занадта жорсткі абразіў сцірае тое, што прырода яшчэ не паспела ўмацаваць.
• Дзіця глытае пасту. Да 6–7 гадоў дзеці не ўмеюць паўнавартасна спляўваць і частку пасты праглынаюць. Менавіта таму канцэнтрацыя актыўных рэчываў у дзіцячых пастах строга абмежаваная, а колькасць пасты — нармаваная.
• Чыстка доўжыцца не дзве хвіліны. Рэальна — 30–45 секунд. Ад гэтага залежыць, якая форма фтарыду паспее спрацаваць.

Узрост — галоўны фільтр

0–2 гады: першыя зубы. Вельмі мяккі абразіў (RDA не вышэй за 30) і фтарыд у дазоўцы па ўзросце. Пасты — з рысавае зярнятка. У лінейцы LACALUT гэта Baby 0–2 (1000 ppm, RDA 28). Калі малы яшчэ глытае пасту, ёсць Baby да 4 гадоў — усяго 250 ppm амінафтарыду Olaflur, які паспявае размеркавацца па эмалі нават за кароткую чыстку.

2–6 гадоў: малочныя зубы пад нагрузкай. Карыес малочных зубоў — частая гісторыя, таму патрэбныя фтарыд 1000 ppm і мяккія ПАР замест SLS. Колькасць — з гарошыну. Kids 2–6: Olaflur, гідраксіапатыт і кальцыю гліцэрафасфат.

4–8 гадоў: зменны прыкус. Малочныя і пастаянныя зубы стаяць побач, а толькі што прарэзаны пастаянны зуб асабліва ўразлівы — яго эмаль яшчэ даспявае. Kids 4–8 (500 ppm, RDA 30) разлічана менавіта на гэты перыяд.

6 гадоў і старэй. З з'яўленнем пастаянных зубоў стаматолагі дазваляюць 1400–1450 ppm — практычна дарослую дазоўку, але абразіўнасць застаецца дзіцячай. Junior 6+, Teens 8+ і навінка 2026 года Teens 9–13.

RDA: лічба, якая важнейшая, чым здаецца

RDA — індэкс абразіўнасці. Чым вышэйшая лічба, тым актыўней паста здымае налёт — і тым мацней уздзейнічае на эмаль. Для малочных зубоў арыенціры такія:

Паглядзіце на ўпакоўку: RDA у дзіцячай пасты павінен быць пазначаны. Калі яго няма — ужо нагода задумацца.

Фтарыд: разабрацца раз і назаўсёды

Фтарыд робіць тры рэчы: убудоўваецца ў эмаль і робіць яе ўстойлівейшай да кіслот, тармозіць вымыванне мінералаў і паскарае іх вяртанне. Пасты з фтарыдам ад 1000 ppm зніжаюць прырост карыесу ў дзяцей у параўнанні з пастамі без фтарыду — гэта выснова Кокранаўскага агляду 2019 года. Беларусь — рэгіён з нізкім утрыманнем фтарыду ў пітной вадзе, так што паста тут асноўная крыніца абароны.

Формы фтарыду адрозніваюцца хуткасцю. Фтарыд натрыю (NaF) — надзейны і добра вывучаны, але яму патрэбны час кантакту. Монафторфасфат (MFP) яшчэ павольнейшы: спачатку яго павінен «разабраць» фермент сліны. Амінафтарыд Olaflur размяркоўваецца па эмалі ў першыя секунды чысткі і ўтрымліваецца на ёй даўжэй — для дзіцяці, якое чысціць зубы паўхвіліны, гэта самы практычны варыянт.

Колькі фтарыду па ўзросце (рэкамендацыі Еўрапейскай акадэміі дзіцячай стаматалогіі, 2019): з першага зуба да 2 гадоў — 1000 ppm, пасты з рысавае зярнятка; 2–6 гадоў — 1000 ppm, з гарошыну; з 6 гадоў — 1450 ppm, палоска па даўжыні шчаціння. Падрабязней пра страхі вакол фтарыду — у артыкуле «Фтор: міфы і праўда».

Гідраксіапатыт: ці патрэбныя абодва кампаненты

Гідраксіапатыт — мінерал, з якога ў асноўным складаецца эмаль. У пасце ён убудоўваецца ў мікрапашкоджанні і запаўняе іх. Фтарыд умацоўвае ўжо існуючую эмаль і робіць яе кіслотаўстойлівай, гідраксіапатыт дапамагае аднаўляць пашкоджаныя ўчасткі. Яны дапаўняюць адзін аднаго, а не канкуруюць — таму ў дзіцячых пастах LACALUT ёсць і тое, і другое. Разбор — у артыкуле «Гідраксіапатыт і фтор».

ПАР і астатні склад: на што глядзець

• SLS (лаўрылсульфат натрыю) — пенаўтваральнік. Сам па сабе не шкодны, але ў часткі дзяцей раздражняе слізістую і можа правакаваць язвачкі. У дзіцячых пастах LACALUT яго няма: замест яго мяккія ПАР, у шэрагу паст — Poloxamer 188.
• Карбанат кальцыю (мел) у пастах для дзяцей да 6 гадоў непажаданы: гэта грубы абразіў.
• Парабены і сінтэтычныя фарбавальнікі малым ні да чаго.
• Ксіліт — карыснае дапаўненне: бактэрыі налёту не ўмеюць яго перапрацоўваць.

Памятка: што павінна быць у добрай дзіцячай пасце

І галоўнае правіла, якое важнейшае за любы склад: чысціць двойчы на дзень, пад кантролем дарослага да 6–8 гадоў, пастай у колькасці па ўзросце — і не паласкаць рот пасля чысткі, а проста сплюнуць: так фтарыд даўжэй застаецца на эмалі.